Pierwszy dzień nowego pracownika – jakie obowiązki BHP musi wykonać pracodawca?

Zatrudnienie nowego pracownika nie powinno ograniczać się do podpisania umowy i przekazania zakresu obowiązków. Zanim pracownik rozpocznie wykonywanie pracy, pracodawca musi spełnić określone wymagania z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy.

Aktualne badania profilaktyczne, prawidłowo przeprowadzone szkolenie wstępne BHP, zapoznanie z oceną ryzyka zawodowego oraz wyposażenie w wymagane środki ochrony to podstawowe warunki bezpiecznego dopuszczenia pracownika do pracy.

Niedopełnienie tych obowiązków może skutkować odpowiedzialnością pracodawcy, zastrzeżeniami podczas kontroli Państwowej Inspekcji Pracy, a przede wszystkim zwiększeniem ryzyka wypadku.

1. Aktualne orzeczenie lekarskie

Pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarskiego potwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku, w warunkach opisanych w skierowaniu na badania.

Badanie profilaktyczne przeprowadza się na podstawie skierowania wystawionego przez pracodawcę. Dokument powinien zawierać m.in.:

• nazwę stanowiska pracy;

• opis podstawowych czynności;

• informacje o czynnikach niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych;

• wyniki aktualnych badań i pomiarów czynników środowiska pracy, jeżeli występują;

• przewidywany czas oraz wielkość narażenia.

Samo posiadanie przez pracownika orzeczenia z poprzedniego zakładu pracy nie zawsze oznacza, że może on zostać dopuszczony do pracy u nowego pracodawcy. Należy sprawdzić, czy spełnione zostały warunki przewidziane w Kodeksie pracy oraz czy stanowisko i występujące na nim zagrożenia są zgodne z informacjami zawartymi w dokumentacji medycznej.

Zgodnie z art. 229 § 4 Kodeksu pracy dopuszczenie pracownika do pracy bez wymaganego, aktualnego orzeczenia lekarskiego jest niedopuszczalne.

2. Szkolenie wstępne BHP

Przed rozpoczęciem pracy nowy pracownik powinien odbyć szkolenie wstępne w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy. Szkolenie składa się z dwóch części:

Instruktaż ogólny

Jego celem jest zapoznanie pracownika z:

• podstawowymi przepisami BHP;

• zasadami obowiązującymi w zakładzie pracy;

• zasadami udzielania pierwszej pomocy;

• postępowaniem w razie wypadku, pożaru lub innego zagrożenia;

• podstawowymi prawami i obowiązkami pracownika oraz pracodawcy.

Instruktaż stanowiskowy

Instruktaż stanowiskowy powinien odnosić się bezpośrednio do pracy, którą pracownik będzie wykonywał. Obejmuje w szczególności:

• organizację stanowiska pracy;

• obsługę maszyn, urządzeń i narzędzi;

• zagrożenia występujące podczas wykonywania konkretnych czynności;

• sposoby ochrony przed zagrożeniami;

• bezpieczne metody wykonywania pracy;

• praktyczne wykonanie czynności pod nadzorem osoby prowadzącej instruktaż.

Instruktaż nie powinien być traktowany wyłącznie jako formalność polegająca na podpisaniu karty szkolenia. Pracownik musi rzeczywiście uzyskać wiedzę oraz praktyczne umiejętności potrzebne do bezpiecznego wykonywania pracy.

Zgodnie z art. 237³ Kodeksu pracy pracodawca ma obowiązek zapewnić przeszkolenie pracownika przed dopuszczeniem go do pracy. Szkolenie odbywa się w czasie pracy i na koszt pracodawcy.

3. Udokumentowanie szkolenia

Odbycie instruktażu ogólnego i stanowiskowego należy prawidłowo udokumentować. Dokumentacja powinna potwierdzać nie tylko obecność pracownika, lecz także:

• datę przeprowadzenia szkolenia;

• rodzaj przeprowadzonego instruktażu;

• stanowisko, którego dotyczył instruktaż;

• dane osoby prowadzącej szkolenie;

• potwierdzenie odbycia szkolenia przez pracownika;

• pozytywny wynik sprawdzianu wiedzy i umiejętności, jeżeli jest wymagany.

Dokument potwierdzający ukończenie szkolenia wstępnego przechowuje się w dokumentacji pracowniczej.

Brak prawidłowo wypełnionej dokumentacji może utrudnić pracodawcy wykazanie, że pracownik został właściwie przygotowany do wykonywania obowiązków.

4. Zapoznanie z oceną ryzyka zawodowego

Pracodawca ma obowiązek ocenić i udokumentować ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą, a następnie poinformować pracownika o:

• zagrożeniach występujących na stanowisku;

• poziomie zidentyfikowanego ryzyka;

• możliwych skutkach zagrożeń;

• zastosowanych środkach profilaktycznych;

• zasadach ograniczania ryzyka.

Pracownik powinien zostać zapoznany z oceną dotyczącą jego rzeczywistego stanowiska i wykonywanych czynności. Nie wystarczy przedstawienie ogólnego dokumentu, który nie uwzględnia stosowanych maszyn, substancji chemicznych, organizacji pracy lub warunków panujących w konkretnym zakładzie.

Zapoznanie pracownika z oceną ryzyka powinno zostać potwierdzone w sposób przyjęty u danego pracodawcy. Obowiązek oceny, dokumentowania ryzyka oraz informowania o nim pracowników wynika z art. 226 Kodeksu pracy. Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje, że pracownik powinien zostać zapoznany z oceną przed dopuszczeniem do określonej pracy.

5. Instrukcje i zasady obowiązujące w zakładzie

Przed rozpoczęciem pracy pracownik powinien otrzymać dostęp do instrukcji dotyczących wykonywanych czynności. W zależności od stanowiska mogą to być m.in.:

• instrukcje bezpiecznej obsługi maszyn i urządzeń;

• instrukcje stanowiskowe BHP;

• instrukcje dotyczące stosowanych substancji i mieszanin chemicznych;

• karty charakterystyki;

• instrukcja bezpieczeństwa pożarowego;

• zasady wykonywania prac szczególnie niebezpiecznych;

• procedury zgłaszania wypadków, awarii i zdarzeń potencjalnie wypadkowych;

• zasady poruszania się po zakładzie;

• procedury ewakuacji.

Instrukcje powinny być zrozumiałe, aktualne i dostępne dla pracownika. Jeżeli pracownik nie zna języka polskiego w stopniu pozwalającym na właściwe zrozumienie zasad bezpieczeństwa, informacje powinny zostać przekazane w formie dla niego zrozumiałej.

Pracodawca powinien również upewnić się, że pracownik rozumie przekazane wymagania i potrafi zastosować je w praktyce.

6. Odzież i obuwie robocze

Jeżeli odzież własna pracownika może ulec zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu albo wymagają tego względy technologiczne, sanitarne lub bezpieczeństwa, pracodawca zapewnia nieodpłatnie odpowiednią odzież i obuwie robocze.

Przed dopuszczeniem pracownika do pracy należy ustalić:

• jaki rodzaj odzieży i obuwia jest wymagany;

• w jakiej liczbie wyposażenie zostanie wydane;

• jaki jest przewidywany okres jego użytkowania;

• kto odpowiada za pranie, konserwację, naprawę i wymianę;

• w jaki sposób wydanie wyposażenia zostanie udokumentowane.

Odzież robocza nie jest tym samym co środek ochrony indywidualnej. Jej podstawowym zadaniem może być ochrona prywatnej odzieży pracownika przed zabrudzeniem lub zniszczeniem.

7. Środki ochrony indywidualnej

Jeżeli zagrożenia nie mogą zostać wyeliminowane za pomocą środków ochrony zbiorowej lub odpowiedniej organizacji pracy, pracodawca musi nieodpłatnie zapewnić pracownikowi właściwie dobrane środki ochrony indywidualnej.

Mogą to być m.in.:

• hełmy ochronne;

• okulary i przyłbice;

• ochronniki słuchu;

• rękawice;

• półmaski i sprzęt ochrony układu oddechowego;

• obuwie ochronne;

• szelki bezpieczeństwa i pozostały sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości.

Nie wystarczy samo wydanie pracownikowi wyposażenia. Pracodawca musi poinformować go, przed jakimi zagrożeniami chronią poszczególne środki, oraz przeszkolić w zakresie ich prawidłowego stosowania.

Pracownika nie wolno dopuścić do pracy bez wymaganych środków ochrony indywidualnej oraz przewidzianej na danym stanowisku odzieży i obuwia roboczego.

8. Zapoznanie z organizacją pierwszej pomocy i ewakuacji

Nowy pracownik powinien wiedzieć:

• jak zgłosić wypadek lub nagłe zagrożenie;

• gdzie znajdują się apteczki i sprzęt ratunkowy;

• kto został wyznaczony do udzielania pierwszej pomocy;

• kto odpowiada za działania przeciwpożarowe i ewakuację;

• gdzie znajdują się wyjścia i drogi ewakuacyjne;

• gdzie wyznaczono miejsce zbiórki;

• jakie numery alarmowe i wewnętrzne obowiązują w zakładzie.

Informacje te powinny odpowiadać rzeczywistej organizacji zakładu. Sama lista nazwisk wywieszona na tablicy nie zapewni skutecznej reakcji, jeżeli pracownicy nie wiedzą, gdzie szukać pomocy.

9. Faktyczne dopuszczenie do pracy

Ostatnim etapem powinno być świadome dopuszczenie pracownika do wykonywania obowiązków przez przełożonego.

Pracownik może rozpocząć samodzielną pracę dopiero wtedy, gdy:

• posiada wymagane orzeczenie lekarskie;

• ukończył szkolenie wstępne BHP;

• odbył instruktaż stanowiskowy;

• zna zagrożenia oraz ocenę ryzyka zawodowego;

• został zapoznany z instrukcjami;

• otrzymał wymagane wyposażenie;

• posiada niezbędne kwalifikacje;

• potrafi bezpiecznie wykonać powierzone czynności.

Jeżeli choć jeden z kluczowych warunków nie został spełniony, pracownik nie powinien rozpoczynać pracy.

Profesjonalne wsparcie BHP dla pracodawców

Safety & Compliance Consulting wspiera pracodawców w organizowaniu bezpiecznego procesu zatrudniania pracowników. Przygotowujemy dokumentację, oceny ryzyka zawodowego, instrukcje stanowiskowe oraz szkolenia BHP dopasowane do rzeczywistych warunków pracy.

Pomagamy również zweryfikować, czy obowiązujący w firmie proces dopuszczania pracowników do pracy spełnia wymagania prawne i skutecznie ogranicza ryzyko wypadków.

Chcesz sprawdzić dokumentację lub uporządkować proces wdrażania nowych pracowników? Skontaktuj się z Safety & Compliance Consulting.